اعتراض کروبی به ‹تحریف تاریخ› مرجعیت آیت الله خمینی

مهدی کروبی، از مخالفان دولت در ایران، در نامه ای به موسسه تنظیم و نشر آثار آیت الله خمینی خواهان موضع گیری این موسسه در مورد اظهارات محمد یزدی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، درباره زمان اعلام مرجعیت آیت الله خمینی شده است.

محمد یزدی، رئیس پیشین قوه قضائیه ایران، در گفتگو با هفته نامه پنجره که مدیریت آن را علیرضا زاکانی، نماینده اصولگرای مجلس بر عهده دارد، گفته بود: «یکی دیگر از کارهای بسیار مهم جامعه مدرسین در قبل از پیروزی انقلاب، اعلام مرجعیت حضرت امام بود. وقتی عوامل رژیم، امام را دستگیر کردند، ایشان عنوان مرجعیت نداشتند و بر‎اساس قانون اساسی مشروطه، مراجع دارای مصونیت بودند. برای همین جامعه مدرسین بلافاصله با توجه به صلاحیت حضرت امام، در اطلاعیه‌ای اعلام کردند که امام خمینی جزو مراجع تقلید هستند و با این‎کار دست ساواک را برای هر‎گونه تعرض به جان امام بستند.»

مهدی کروبی در نامه خود به حمید انصاری، مدیر موسسه تنظیم و نشر آثار آیت الله خمینی، این گفته های آقای یزدی را «جفایی آشکار نسبت به امام و جایگاه مرجعیت و علمی ایشان» خوانده و از این موسسه خواسته است «با در نظر گرفتن خسارت های احتمالی آن و برای تنویر افکار عمومی و ممانعت از تحریف تاریخی در این زمینه رسما به آن پاسخ دهد.»

آقای کروبی در ادامه نامه خود نوشته است که بعد از فوت آیت الله بروجردی در سال ۱۳۴۰ آیت الله خمینی یکی از کسانی بود که به عنوان مرجع تقلید مطرح شد. آقای کروبی از جمله به گزارش های ساواک قم در سال های آخر دهه ۱۳۳۰ خورشیدی درباره آینده مرجعیت بعد از فوت آیت الله بروجردی و همچنین گزارش روزنامه کیهان از اوضاع قم بعد از فوت آیت الله بروجردی استناد کرده است.

آیت الله حسینعلی منتظری که از نزدیکترین شاگردان آیت الله خمینی در سال های دهه ۱۳۴۰ بوده و نقش اصلی را در اعلام مرجعیت آیت الله خمینی داشته، در کتاب خاطرات خود به تفصیل در این مورد توضیح داده است.

بنا بر روایت آیت الله منتظری، که به روایت آقای کروبی نزدیک است، بعد از فوت آیت الله بروجردی در فروردین ۱۳۴۰، با آنکه افرادی چون آیت الله گلپایگانی، آیت الله شریعتمداری و آیت الله مرعشی نجفی در قم و آیت الله خویی، آیت الله اراکی و آیت الله شاهرودی در نجف بیشتر برای مرجعیت مطرح بودند و اقبال بیشتری در میان مردم داشتند، اما «بسیاری از خواص فضلا و طلبه ها به آیت الله خمینی نظر داشتند».

آقای منتظری همچنین مفصلا به نامه ای که خرداد ۱۳۴۲ و بعد از بازداشت آیت الله خمینی منتشر شد، اشاره کرده است.

در آن زمان نامه ای به امضای تعدادی از علمای دینی شهرهای مختلف ایران در حمایت از مرجعیت آیت الله خمینی منتشر شد که به نظر می رسد اشاره آقای یزدی در گفتگو با هفته نامه پنجره به این نامه باشد. البته در خاطرات آیت الله منتظری اشاره ای به این که این نامه را جامعه مدرسین حوزه علمیه قم (که در آن زمان تشکلی نوپا بود و خود آیت الله منتظری از موسسان آن بود) منتشر کرده، نکرده است.

در همان زمان نامه دیگری به امضای چهار مرجع تقلید (آیات عظام شریعتمداری، مرعشی نجفی، میلانی و آملی) و در تایید مرجعیت آیت الله خمینی منتشر شد. در آن زمان بنا بر قانون اساسی مشروطه، محاکمه مراجع تقلید ممکن نبود. به نظر می رسد تاثیر نامه این چهار مرجع تقلید بیش از تاثیر نامه علمای دینی بوده باشد.

آقای کروبی در نامه خود به موسسه تنظیم و نشر آثار آیت الله خمینی، همچنین به سفر دی ماه ۱۳۴۰ علی امینی، نخست وزیر وقت، به قم برای دیدار با مراجع تقلید و از جمله دیدار او با آیت الله خمینی اشاره کرده و نوشته است: «باید اذعان کرد که مرجعیت امام بر اساس سنت رایج در حوزه و با عنایت به جایگاه ممتاز ایشان در حوزه از سال ۱۳۴۰ مطرح شد.»

ایرج امینی، پسر علی امینی، در کتابی به نام «بر بال بحران» که درباره زندگی سیاسی پدرش نوشته، به سفر دی ماه ۱۳۴۰ علی امینی به قم اشاره کرده و نوشته است که پدرش بعد از حضور در منزل آیات عظام گلپایگانی، مرعشی نجفی و شریعتمداری به منزل آیت الله خمینی نیز رفته است. ایرج امینی در این مورد می نویسد: «از پدرم شنیده ام که بنا به پیشنهاد آقای تولیت به ملاقات آیت الله خمینی رفته است. ظاهرا بیت آیت الله خمینی انتظار نداشتند که نخست وزیر به ملاقات ایشان برود.»

«انگیزه های سیاسی»

آقای کروبی در نامه خود همچنین تاکید کرده است که به اعتقاد او مرجعیت و جایگاه علمی آیت الله خمینی «با اغراض و اهداف خاص سیاسی» مورد تعرض قرار گرفته است: «این ادعای نادرست انگیزه و عللی سیاسی دارد که باز کردن آن را در شرایط فعلی به صلاح نمی دانم.»

به نظر می رسد اشاره آقای کروبی به بحث هایی باشد که در روزهای اخیر و در آستانه سفر آیت الله علی خامنه ای به قم، بر سر اعلام احتمالی مرجعیت او در داخل ایران به راه افتاده است.

بعد از فوت آیت الله اراکی در سال ۱۳۷۳ جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با صدور اطلاعیه ای هفت نفر از علمای شیعه را به عنوان مرجع دارای صلاحیت تقلید به مردم معرفی کرد.

در این لیست نام آیت الله خامنه ای در کنار شش فرد دیگر آمده بود، در حالی که نام افرادی چون آیت الله علی سیستانی و آیت الله حسینعلی منتظری که در همان زمان مقلدان فراوانی در میان شیعیان داشتند، در این فهرست دیده نمی شد.

در همان زمان بعضی از روحانیون منتقد از جمله آیت الله حسینعلی منتظری به اعلام مرجعیت آیت الله خامنه ای اعتراض کرده و او را فاقد صلاحیت علمی برای مرجعیت دانستند.

از جمله آیت الله منتظری در سخنرانی ۱۳ رجب سال ۱۳۷۶ خود که منجر به حمله به حسینیه و حصر خانگی او شد، مستقیما آیت الله خامنه ای را خطاب قرار داد و گفت: «این کارها مبتذل کردن مرجعیت شیعه نیست؟ … بی رو دربایستی شما صلاحیت مرجعیت ندارید و حق ندارید فتوا بدهید.»

دفتر آیت الله خامنه ای، علی رغم انتشار رساله و صدور فتوا، اعلام کرد رهبر جمهوری اسلامی ایران فعالیت های خود در عرصه مرجعیت را منحصر به خارج از ایران خواهد کرد و به همین دلیل رساله آیت الله خامنه ای صرفا به زبان هایی غیر از زبان فارسی منتشر شد.

اما در روزهای اخیر خبرهایی از احتمال انتشار رساله آیت الله خامنه ای به زبان فارسی منتشر شده است.

Advertisements

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: